Dit gaat niet over AI of de ellende van technologie. Ik mopper op mezelf.

Niet lang geleden stuurde ik twee artikelen naar de eindredactie van het magazine waarvoor ik schrijf. Voor het ene artikel had ik iemand geïnterviewd. Omdat ik niet wil dat er fouten in een verhaal komen te staan, stuurde ik dat artikel ook ter controle naar de geïnterviewde. Een paar dagen later kreeg ik een berichtje terug. Alles wat in het artikel stond, klopte, maar: “Hoewel het niet aan mij is om te beoordelen of dit goed is voor publicatie, ben ik wel van mening dat de tekst een beetje saai is.”

Het andere artikel ging over een inmiddels gesloten café. Ik had van een fotograaf een paar foto’s van de inrichting gekregen en zelf was ik twee keer om het gebouw heen gelopen om het te bekijken. Een paar dagen later kreeg ik een berichtje terug van een eindredacteur: “Erg goed gedaan en leuk om te lezen! Als je AI als hulpje hebt ingezet dan snap ik dat. Heb je het zonder AI gedaan, ben je een natuurtalent!”

Ik ben op niemand boos geworden. Niet op de eindredacteur die mijn tekst zó goed vond dat hij dacht dat het misschien wel door AI was gedaan, noch op de man die ik geïnterviewd had en die mijn tekst saai vond. Ik mopper op mezelf.

De hoeveelheid bloed, zweet en tranen die ik geofferd had tijdens het schrijven, was voor beide teksten nagenoeg gelijk geweest. Ik had ieder woord op papier gezet met dezelfde passie als die waarmee ik mijn vriendin kus; met evenveel liefde als ik voor mijn kinderen voel, had ik overbodige woorden geschrapt.

Ik beantwoordde de man die ik geïnterviewd had: “Ik begrijp wat je bedoelt. Ik las het net nog even door en het is inderdaad een beetje feitelijk, zakelijk en saai geworden.” Ik bedankte mijn eindredacteur voor het compliment en verzekerde hem (met een glimlach die hij niet kon zien) dat ik geen AI bij het schrijven had gebruikt. Enkel had ik ChatGPT gevraagd om een eenvoudig te bereiden recept te bedenken voor een vegetariër die te weinig tijd heeft om te koken omdat hij een deadline moet halen.

Het was te makkelijk om te concluderen dat het aan het onderwerp lag, aan de man die ik geïnterviewd had. Een gesloten café is in de kern nog saaier. Daarom probeerde ik te achterhalen waarom die andere tekst wel goed geworden was.

Omdat ik niemand voor het artikel over het gesloten café had kunnen spreken, had ik me tot het uiterste geconcentreerd op de details van de foto’s. Rondom het café had ik net zo lang rondgekeken tot ik dingen zag die door iedereen over het hoofd gezien werden.

Tijdens het interview had ik, om alles vast te leggen, vertrouwd op mijn dictafoon. Het was heus niet voor het eerst dat ik een opnameapparaat tijdens het gesprek liet meelopen, het was wel de eerste keer dat ik geen aantekeningen maakte. We voerden een gesprek, ik stelde vragen. Naar aanleiding van zijn antwoorden stelde ik nieuwe vragen. De opname van het interview liet ik door een app transcriberen. Zonder al te veel moeite lag daar zomaar een woordelijk uitgeschreven basis voor een artikel.

Voorheen concentreerde ik me, met mijn notitieblokje en pen in de hand, op alles wat mijn zintuigen tijdens een interview konden waarnemen. Ik moest snel schrijven, alleen voor het allerbelangrijkste was plek op het papier en tijd om het op te schrijven. Wat niet genoteerd was, haalde ik later uit mijn geheugen (of fantaseerde ik bij elkaar). Vaak veronderstellen mensen die ik interview dat ik hun woorden heel precies wil bewaren, terwijl ik schrijf over de afwas van gisteren op hun aanrecht, de geur van olie en verf in een rommelige garage of de glimlach die ze schenken aan hun partner. Ik maak aantekeningen over hoe iemand zijn voeten veegt, schoenen schuin zodat ook de zijkanten van de zolen schoon worden, voordat die naar binnen gaat.

Mijn dictafoon had alleen opgeslagen wat te horen was, zonder te luisteren. Het opnameapparaat had niets gezien, geproefd of geroken. In mijn tekst ontbrak het aan gevoel.

Doe hiermee wat je wil. Omarm de technologie die je leven makkelijker maakt waardoor jij als mens beter kunt worden, maar duw die terzijde zodra die je lui maakt, je er blindelings op gaat vertrouwen en jij je menselijke kwaliteiten verliest.

Verder weet ik niet wat ik ervan moet vinden dat de kwaliteit van mijn schrijfwerk afgemeten wordt aan de hand van hoe goed de algoritmes van AI kunnen kansberekenen. Dat wil zeggen, ik weet precies wat ik daarvan moet vinden.

Delen